Herdenken en Vieren

Herdenken en Vieren

Lessen van Juf op Straat

Al meer dan 35 jaar voer ik het project ‘Herdenken en Vieren’ uit. Aanvankelijk vanuit een welzijnsstichting en sinds 2013 met mijn eigen kleine stichting: ‘Juf op Straat’, voor Levensecht Leren. ‘Juf op Straat’ neemt kinderen mee de school uit, Amsterdam in. Want natuurlijk kun je leren van je leerkracht, uit boeken en van de media, maar in Amsterdam kun je letterlijk aanwijzen en ervaren wat er in de Tweede Wereldoorlog op bepaalde plekken is gebeurd, en kan je een verbinding maken naar nu in onze bijzondere multiculturele stad. 

Er zijn veel projecten in Amsterdam over dit onderwerp. Dat is goed, en nodig.

Wat het project van Juf op Straat als specialiteit toevoegt is: 

1) Dat het project ‘Levensecht’ is. We staan voor de ingang van Artis en kijken naar het hek waar in de hongerwinter 2 tieners een varken over heen smokkelden, we staan ‘in het weeshuis’ waar nu de Stopera is. We kijken in het atelier van Nelson Carrilho naar zijn beeld ‘Moeder rots’ over racisme.

2) Dat alle verhalen gaan over wat kinderen/jongeren meemaakten, waardoor kinderen zich er een betere voorstelling van kunnen maken.

3) Dat kinderen niet alleen luisteren naar de verhalen maar ook zelf dingen kunnen doen. Juf op Straat doet de lessen vragenderwijs, maar de kinderen maken ook zelf monumentjes, leren zelf de symboliek achter monumenten herkennen 

Cultureel erfgoed, burgerschap, geschiedenis en talentontwikkeling zijn kerndoelen die in dit project aan bod komen, of kunnen komen. 

Scholen kunnen verschillende varianten kiezen:

  1. Een project met meerdere lessen: Daarin komen dan alle doelen van levensecht leren aan bod. Burgerschap, levensechte ontmoeting/ervaring, en talentontwikkeling. DE achtereen volgende lessen hebben een mooie opbouw.
  2. Een of meerdere losse lessen. Deze lessen kunnen een aanvulling vormen van een project over de Tweede Wereldoorlog op school, of een aanvulling vormen op een bezoek aan het Anne Frank huis, het (Kinder) verzetsmseum, Het Joods Historisch museum , De Hollandse Schouwburg of Oorlog in mijn buurt. 
  • Les in het atelier van Kunstenaar Nelson Carrilho. Nelson, zelf oorspronkelijk uit Curaçao, leert kinderen op interactieve wijze in zijn atelier hoe monumenten symbolen zijn, en hoe kunstenaars proberen in beeldtaal iets over te brengen. Hij laat het Nationaal Monument op de Dam zien, de Dokwerker en een bevrijdingsmonument. En laat ook Mama Baranca zien, een door hemzelf gemaakt beeld in het Vondelpark, tegen racisme en als herdenking aan de zinloze moord op Kerwin Duijnmeijer. Hij laat een door hem gemaakt beeld over de Multiculturele samenleving zien, Dragers van Verre, dat in het Westerpark staat, en ‘Warchild’, over kindsoldaten. De kinderen denken na, filosoferen en ontdekken vaak zelf de symboliek. Ze kijken ook in zijn werkplaats naar hoe Nelson zijn beelden maakt en tot slot maken ze zelf met elkaar een monument, om dat wat ze geleerd hebben om te zetten in iets wat ze zelf kunnen doen.
  • Wandeling van de Stopera naar de Plantagebuurt langs 8 à 10 monumenten, door Juf op Straat 

Bij de Stopera vertel ik over de Jodenbuurt, en kijken we naar de maquette van de Stopera nu. Daarna start de wandeling langs de monumenten. Bij elk monument is een verhaal, en een vraag, over de symboliek van het beeld en wat er op deze plek gebeurd is. Bij elk monument vertel ik met name over wat kinderen/jongeren meemaakten, De kinderen van de deelnemende klassen zijn steeds diep onder de indruk (‘ik kom hier zo vaak langs en ik wist dit helemaal niet’). Ze leren over de geschiedenis van hun stad, over monumenten en zien nu letterlijk hun symboliek. Ze kijken o.a. naar de Schaduwkade, het Joodse dovenmonument, staan op de plek voor de Hollandse Schouwburg en wachten tot de tram tussen de schouwburg en de kindercrèche stopt om zo te snappen hoe kinderen werden weg gesmokkeld. Ze luisteren naar een verhaal over Artis en over een omaatje dat kinderen redde terwijl haar man NSB-er was en denken na over hoe dat kon.Na afloop krijgen ze een flyer met de verhalen.

DSC_0804
DSC_0213

Schaduwkade         Auschwitzmonument

  • De film ‘Dag Pap tot morgen’ met daarna een gesprek met Salo Muller 

Salo werd als Joods jongetje van 5 gered uit de Hollandse Schouwburg. Hij overleefde de Oorlog nadat hij bij een groot aantal onderduikadressen was opgevangen. Zijn verhaal is zwaar en verdrietig.. Maar hij vertelt dat verhaal met zoveel kracht dat kinderen erg onder de indruk zijn. Hij vertelt hen dat de dingen die in zijn jeugd zijn gebeurd heel erg waren maar dat hij ondanks dat een mooi leven heeft gekregen. Hij leert de kinderen dat dit ook voor hen kan gelden.

Salo Muller         

Als het om 1 klas van een school gaat vertelt Salo het verhaal in mijn huis in de Plantagebuurt aan het einde van de wandeling

Als er meerdere klassen van een school zijn vertelt hij het op school aan die klassen samen.

  • Het verhaal van Ceesje en 12 andere Amsterdamse baby’s die de hongerwinter overleefden doordat ze naar het Babyhuis in Groningen gingen. Documentairemaakster Liefke Knol maakte er een documentaire over dit verhaal, nadat zij een fotoalbum in het archief van Groningen vond, vol foto’s van Amsterdamse baby’s. We laten de documentaire zien. Na afloop schrijven de kinderen een brief alsof ze zelf in 1944 in een Amsterdamse buurt leven en een broertje of zusje in het Babyhuis hebben.
P1020553
DSC_0307
DSC_0450

       Ceesje

  • Schietpartij op de Dam 7 mei 1945, een verhaal van twee betrokken kinderen. Johan de Jongh was 5 jaar toen zijn vader, Jan de Jongh, in zijn motor met zijspan voor het Victoria Hotel werd neergeschoten. Zijn vader deed, samen met twee legergeneraals, een poging om de rellen die ontstonden na de schietpartij op de Dam te sussen. 
  • Gerard Nieuwmeijer was 2,5 jaar oud toen hij met zijn moeder op de Dam tijdens het feesten in de schietpartij vanaf De Grote Club betrokken raakte. Zijn moeder en hij overleefden door achter het draaiorgel te schuilen.

Beide mannen zochten hun jeugdverhaal uit en maakten hier een PowerPoint presentatie van.

P1070709
P1070714

  Johan de Jongh

Verslagen schrijven en monumentjes maken.

Salo kreeg, toen hij moest onderduiken, een houten konijntje op wieltjes mee van zijn tante. Hij hield het de hele oorlog bij zich. ‘Waarom eigenlijk? Vraag ik altijd aan de kinderen ‘Hij was daar toen hij 9 was toch veel te oud voor’ De kinderen weten altijd het antwoord: Het was het enige dat hij nog van thuis, van zijn ouders, had en daarom heel dierbaar. Ik vraag de kinderen welk voorwerp voor hen speciale betekenis heeft, iets wat ze koesteren. Voor de een is dat een knuffel, voor de ander een kettinkje van een oma gekregen, voor weer een andere een schelp gevonden op het strand van Java.

Van die voorwerpen maken ze een eigen monumentje. Vaak maken we daar aan het eind van het project een expositie van. Als er een eindpresentatie van het project is, zijn de monumentjes daar een onderdeel van

C:\Users\jorie\Downloads\image1 (5).JPG
IMG-20140424-WA0018

Presentatie:

Aan het eind van het project kunnen de leerlingen aan de hand van de foto’s en door hen geschreven verslagen een presentatie aan de ouders geven.

Op dit moment doe ik het project met ongeveer 8 klassen van verschillende scholen in Amsterdam. Maar ik wil dit project ook graag aan andere scholen aanbieden.

De monumenten wandeling kan apart worden gemaakt en kost €100,- voor anderhalf uur.

De andere lessen kunnen los, maar ook als een geheel,  worden ingekocht. Een prijsopgave daarvoor kan ik pas maken als ik weet om welke lessen het gaat, en om hoeveel klassen. Neem daarover contact op voor een afspraak.

Met vriendelijke groet,

Jorie Wieriks, 

Juf op Straat